bes_ir

Do stosowania na filmach uczulonych na podczerwień (Ilford SFX 200; MACO IR 820c; Rollei Infrared IR 820; Kodak HIE) oraz z aparatami cyfrowymi (tymi, które nie posiadają filtru podczerwieni przed przetwornikiem). Poniższy opis dotyczy tylko fotografii tradycyjnej.

Filmy takie zaleca się zakładać do aparatu w ciemności, choć nie jest to absolutnie konieczne. To samo dotyczy operacji wyjmowania z aparatu już naświetlonego filmu. Zastosowanie filmu uczulonego na podczerwień bez filtra IR, da nam zwykłe zdjęcia czarno-białe.

C23

Filtry IR: odcinają większość widma widzialnego (zwykle poniżej 680-700nm). Np. Kodak 87C; Green L 720; Hoya R72; Cokin 007 (odpowiednik Kodaka 89B); Marumi IR HB; King IR, to wydatek od kilkudziesięciu do ponad 200PLN.

Krotność filtrów IR jest duża: 16-32 – zaleca się statyw (lub inną podporę). Przez wizjer widać tylko ciemność.

b2

Światłomierze aparatów nie są przystosowane do pomiaru światła czerwonego. Krotność filtru IR jest zmienna w zależności od udziału udziału promieniowania czerwonego (i podczerwonego) w ogólnym widmie, a więc zależy od pory dnia, roku i zachmurzenia.

Jak to zrobić? Dziecinnie prosto: ustawiamy aparat na statywie, kadrujemy, nastawiamy ostrość korzystając z AF, wyłączamy AF i ręcznie wykonujemy poprawkę na „czerwona kropkę” (ew. dbamy o to aby parametry ustawić tak: większa liczba przysłony, ale dłuższy czas naświetlania), mierzymy ekspozycję światłomierzem aparatu, ustawiamy na „manualu” wartość czasu i przysłony, zakładamy filtr IR, zwiększamy ekspozycję np. 16 x (zwykle wydłużając czas o 4 pełne działki, lub nawet 5 działek), ustawiamy wcześniejsze uniesienie lustra, włączamy samowyzwalacz i robimy zdjęcie.

buk23a

Minusy: koszty filtra IR, filmów oraz efekty – nie zawsze zgodne z oczekiwaniami w związku z trudnościami ustalenia właściwej ekspozycji (czasem konieczny bracketing ekspozycji).

Trudności w obróbce chemicznej, która musi być prowadzona w absolutnej ciemności z dala od źródeł promieniowania podczerwonego (np. kaloryferów) w metalowym koreksie. (Osobiście obrabiałem MACO, Ilforda SFX oraz Rollei w koreksie ebonitowym i było OK).

15

Nie zaleca się również długotrwałego przechowywania naświetlonych filmów, z uwagi na proces cofania się obrazu utajonego. Pamietać należy o tym, iż promienie podczerwone tworzą obraz w innym miejscu (poza matrycą/filmem) niż promieniowanie widzialne, więc ostrość ustawia się na „czerwoną kropkę/kreskę namalowaną na obiektywie, lub ustawia dużą liczbę przysłony. Czasem kreska lub kropka na obiektywie dodatkowo opatrzona jest indeksem R lub IR.

Efekty: zieleń na zdjęciach staje się oślepiająco jasna, niebo – czarne. Przy zdjęciach krajobrazowych mgiełka na horyzoncie jest likwidowana lub znacznie ograniczana.

Zatem – aparaty tradycyjne w dłoń i do dzieła – po podczerwony laur!

 C28

Autor artykułu:
Tomasz Ciesielczuk